Zamiana nieruchomości jest uznawana za odpłatne zbycie nieruchomości na gruncie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, a więc stanowi źródło przychodu podlegające opodatkowaniu. Z kolei podział nieruchomości przez właściciela na mniejsze działki nie skutkuje koniecznością zapłaty podatku.

Podatek od podziału nieruchomości

Takie stanowisko zaprezentował Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach w interpretacji indywidualnej z dnia 13 stycznia 2015, sygn. IBPBII/2/415-898/14/JG.

Stan faktyczny sprawy

Wnioskodawca nabył nieruchomość na podstawie umowy darowizny z 2011 r. Następnie dokonał podziału otrzymanej działki na kilka mniejszych działek, ponosząc przy tym koszty podziału. W roku 2014 Wnioskodawca przeniósł własność jednej z wydzielonych działek na swoją sąsiadkę, a w zamian sąsiadka dokonała przeniesienia własności innej działki na Wnioskodawcę. Obie działki miały podobną powierzchnię, a ich wartość była równa i wynosiła po 12 000 zł.

Na gruncie takiego stanu faktycznego Wnioskodawca zadał pytanie czy przy zbyciu nieruchomości w drodze zamiany wartość zamienianej nieruchomości stanowi koszt uzyskania przychodu jako koszt nabycia zgodnie z art. 19 ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 361 ze zm.)?
Przedstawiając swoje opinię w tej kwestii Wnioskodawca stwierdził, że takie zbycie nieruchomości nie podlega opodatkowaniu, gdyż nie osiągnął dochodu. Jednakowa wartość zamienianych nieruchomości spowodowała, że zmiana nastąpiła bez spłat i dopłat, a pojęcie kosztów odpłatnego zbycia nie zostało przez ustawodawcę dokładnie zdefiniowane.
Odpowiedź Dyrektora Izby Skarbowej

Na gruncie obowiązującego stanu prawnego Dyrektor Izby Skarbowej uznał stanowisko Wnioskodawcy za nieprawidłowe.

Art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a)-c) ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 361 ze zm.) wskazuje, że odpłatne zbycie (z zastrzeżeniem ust. 2):

  • nieruchomości lub ich części oraz udziału w nieruchomości,
  • spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego lub użytkowego oraz prawa do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej,
  • prawa wieczystego użytkowania gruntów,

jest opodatkowanym źródłem przychodu, jeżeli nie następuje w wykonaniu działalności gospodarczej. Ponadto musi zostać dokonane przed upływem pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie lub wybudowanie nieruchomości.

W wydanej interpelacji wyjaśniono, że pojęcie odpłatnego zbycia użyte w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a)-c) ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych oznacza przeniesienie prawa własności lub innych praw majątkowych w zamian za korzyść majątkową. Z taką sytuacją mamy do czynienia w przypadku sprzedaży, gdzie sprzedający w zamian za nieruchomość otrzymuje świadczenie pieniężne. Wątpliwości pojawiają się przy zamianie, zwłaszcza jeżeli dochodzi do zamiany towarów o równej wartości. Dyrektor Izby Skarbowej wskazał jednak, że zamiana nieruchomości jest traktowana pod względem podatkowym jako odpłatne zbycie nieruchomości. Aby czynność miała charakter odpłatnej nie musi jej towarzyszyć świadczenie w pieniądzu lub przepływ gotówki. Zamiana jest formą bezpośredniej wymiany towarów, a ekwiwalentem w tym przypadku jest inna otrzymana rzecz, a nie wartości pieniężne. Poza tą różnicą, umowa zamiany i umowa sprzedaży są umowami o podobnym charakterze. Wynika to m.in. z art. 604 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. z 2014 r. poz. 121), który stanowi, że do umowy zamiany stosuje się odpowiednio przepisy o sprzedaży. Ponadto zgodnie z art. 155 § 1 Kodeksu cywilnego m.in. umowa zamiany rzeczy co do tożsamości oznaczonej przenosi własność na nabywcę.

Podobieństwa te pozwalają zakwalifikować zamianę nieruchomości jako odpłatne zbycie nieruchomości, a tym samym konieczne jest zapłacenie podatku tak samo jak przy sprzedaży nieruchomości.
Podatek dochodowy od dochodu z odpłatnego zbycia nieruchomości wynosi 19 % podstawy obliczenia podatku. (art. 30e ust. 1 4 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych). Podstawą obliczenia podatku jest dochód stanowiący różnicę pomiędzy przychodem z odpłatnego zbycia nieruchomości lub praw określony zgodnie z art. 19 (przychód to wartość wyrażona w cenie określonej w umowie, pomniejszona o koszty odpłatnego zbycia) a kosztami ustalonymi zgodnie z art. 22 ust. 6d ww. ustawy, powiększoną o sumę odpisów amortyzacyjnych, o których mowa w art. 22h ust. 1 pkt 1 ww. ustawy, dokonanych od zbywanych nieruchomości lub praw.

Skoro przyjmuje się, że umowa zamiany jest umową podobną do umowy sprzedaży to należy uznać, że w przypadku zamiany nieruchomości przychodem będzie wartość zamienianej nieruchomości (tak jak w przypadku sprzedaży wartość nieruchomości określona w umowie). W związku z tym wartość nieruchomości nie może jednocześnie stanowić kosztu odpłatnego nabycia jak twierdził Wnioskodawca. Co prawda pojęcie kosztów odpłatnego nabycia nie zostało w ustawie zdefiniowane, jednak uważa się, że do kategorii tej należy zaliczyć wszystkie wydatki poniesione przez zbywającego, które są konieczne, aby transakcja mogła dojść do skutku (wszystkie niezbędne wydatki bezpośrednio związane z tą czynnością). Można do takich kosztów zaliczyć np.: koszty wyceny nieruchomości przez rzeczoznawcę majątkowego, koszty biura pośrednictwa obrotu nieruchomościami, koszty ogłoszeń w prasie, związanych z zamiarem odpłatnego zbycia. Wobec powyższego do kosztów odpłatnego zbycia Wnioskodawca może zaliczyć koszty, które poniósł w związku z podziałem działki, jeżeli podział był dokonywany w kontekście planowanej zamiany. Nie ma podstaw aby za koszt odpłatnego nabycia uznać wartość działki.

Podatek od odpłatnego zbycia powinien zostać opłacony w terminie złożenia zeznania za rok podatkowy, w którym nastąpiło odpłatne zbycie (art. 45 ust. 4 pkt 4 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych). W przypadku odpłatnego zbycia w formie zamiany podatek płacą obie strony tej transakcji, a każda z nich samodzielnie ustala swój dochód.
Aby uniknąć konieczności zapłaty podatku, z zamianą nieruchomości należy odczekać 5 lat od momentu jej nabycia.

Podział nieruchomości a podatek

Opodatkowanie podatkiem dochodowym nie zaistnieje z powodu podziału nieruchomości. Jeżeli właściciel dokonuj podziału należącej do niego nieruchomości, to nie może być mowy o zbyciu czy nabyciu nieruchomości. Stan posiadania właściciela nie zmienia się, zmianie ulega jedynie podział jego nieruchomości na działki. Wydzielenie nowej działki nie stanowi daty nowego nabycia w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. W związku z tym data podziału nieruchomości nie wpływa na 5 letni termin po upływie, którego podatnik nie jest zobowiązany do zapłaty podatku od odpłatnego zbycia nieruchomości. Jak zostało już wskazane na wstępie przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych uzależniają skutki podatkowe odpłatnego zbycia nieruchomości od daty jej nabycia, a nie od daty podziału.

Artykuł pochodzi z: Infor.pl, więcej na:
http://ksiegowosc.infor.pl/podatki/pit/704719,2,Skutki-podatkowe-zamiany-nieruchomosci.html